این درس چه چیزی یاد می‌دهد؟
- محاسبه واریانس دو سری هم‌زمان
- محاسبه نسبت تقویت
- پرهیز از نتیجه‌گیری علّی از داده کوتاه
پیش‌نیازها
- میانگین حسابی و واریانس
- شناخت سفارش در برابر تقاضای مصرف‌کننده
SUPPLY CHAIN & LOGISTICS / BULLWHIP EFFECT
اثر شلاقی و تقویت نوسان سفارش
در بعضی زنجیره‌ها، تغییرات سفارش به تأمین‌کننده بزرگ‌تر از نوسان تقاضای واقعی مشتری است. نسبت واریانس‌ها می‌تواند این تقویت را توصیف کند.
روش حل؛ گام‌به‌گام
- 1. سری‌ها را هم‌تراز کن
تقاضای مشتری و سفارش بالادستی باید در بازه‌های زمانی یکسان ثبت شوند.
- 2. میانگین هر سری را حساب کن
میانگین سفارش و تقاضا لزوماً برابر نیست؛ این مثال فقط ساده‌سازی آموزشی است.
- 3. واریانس هر سری را محاسبه کن
برای مقایسه از یک تعریف واریانس و یک طول سری استفاده کن.
- 4. نسبت را تفسیر کن
نسبت بزرگ‌تر از یک، تقویت نوسان را در نمونه نشان می‌دهد؛ علت یا پایداری الگو باید جدا بررسی شود.
مثال حل‌شده
تقاضای پنج دوره: ۱۰۰، ۱۲۰، ۸۰، ۱۱۰، ۹۰. سفارش همان پنج دوره: ۱۰۰، ۱۴۰، ۶۰، ۱۳۰، ۷۰. نسبت واریانس سفارش به تقاضا را حساب کن.
- میانگین هر دو سری = ۱۰۰
- مجموع مجذور انحراف تقاضا = ۱٬۰۰۰؛ واریانس نمونه = ۱٬۰۰۰ ÷ ۴ = ۲۵۰
- مجموع مجذور انحراف سفارش = ۵٬۰۰۰؛ واریانس نمونه = ۵٬۰۰۰ ÷ ۴ = ۱٬۲۵۰
- نسبت تقویت = ۱٬۲۵۰ ÷ ۲۵۰ = ۵
نتیجه: نسبت واریانس نمونه در این مثال برابر ۵ است؛ سفارش‌ها نوسان بیشتری دارند
تفسیر حرفهای و محدودیتها
محدودیت مهم: این فقط نمونه پنج‌دوره‌ای است؛ از آن نمی‌توان علت اثر شلاقی یا پایداری آماری در یک زنجیره واقعی را اثبات کرد.